In contact met Robert Schumann

                 
  In contact met Robert Schumann  
                 
  Gustav Merkel was in zijn jonge jaren leerling van Robert Schumann en werd later organist van diverse kerken in Dresden en leraar aan het conservatorium. Schumann, die enige tijd koordirigent in Dresden was, en zijn vrouw, Clara Wieck, ontvluchtten de stad uiteindelijk wegens de sterk conservatieve muzikale smaak van het Dresdner publiek.
Merkel moet daar wel gepast hebben, want zijn stijl wordt behoudend genoemd. Hij werd beïnvloed door Felix Mendelssohn-Bartholdy en werd de meest gespeelde orgelcomponist in de tweede helft van de negentiende eeuw.
Mendelssohn en Schumann waren leeftijdgenoten en bevriend met elkaar. Mendelssohn dirigeerde als Kapellmeister van het Gewandhaus in Leipzig met groot succes de première van de Symfonie nr. 1 (Frühlingssinfonie) van Schumann en bezorgde hem daar ook de functie van compositieleraar aan het conservatorium.
Schumann noemde de Sonate für Orgel nr. 5 van zijn vriend zijn lievelingswerk. In de periode dat Mendelssohn aan deze sonate werkte ontstonden ook de Etüden in kanonischer Form en de zes indrukwekkende fuga’s van Robert Schumann. Vooral de zesde is bizar van opzet. Het is een dubbelfuga met alle mogelijke kenmerken van een fuga erin: doorwerking met beide thema’s, omkeringen enz.
In de fuga’s eert Schumann zijn grote voorbeeld, Johann Sebastian Bach, door de spelling van diens naam als muziekthema te gebruiken. Dat is mogelijk doordat de noot B in het Duits H heet, terwijl onze Bes in het Duits weer B heet. 
 
 		    
       
     
       
  Ook de fuga-vorm is als eerbewijs te zien, aangezien kort voor zijn dood Bach zelf aan een dergelijke muzikale handtekening werkte in de vorm van een fuga. Het werk is niet voltooid.
Drie jaar voor de dood van Schumann raakte Johannes Brahms bevriend met het echtpaar Schumann. Zij steunden de talentvolle twintigjarige en bezorgden hem door hun invloed contacten in de muziekwereld.		  
  Clara, een internationaal befaamde concert- pianiste, speelde het werk van Brahms op haar concerten en zorgde voor een herwaardering van Brahms’ eerste pianoconcert. Brahms bleef tot aan haar dood haar trouwste vriend en bondgenoot en stierf zelf een jaar later.
Het is opmerkelijk dat hij in het jaar van Clara’s overlijden als laatste opusnummer voor orgel ging schrijven, de Elf Choralvorspiele, wat hij eerder niet gedaan had.		    
  Invloeden van Schumann zijn in de Franse Romantiek aan te wijzen bij Alexandre Guilmant en anderen. Het Schumanneske in de Septième Sonate zit in de arpeggio’s die Guilmant in het Intermezzo hanteert, accoorden die niet gelijk worden aangeslagen, maar na elkaar gespeeld, in dit geval van boven naar beneden.
Daarnaast bedient Guilmant zich van een baspartij op 8 voet-basis. Dat doet bijna pianistiek aan. Die baspartij wordt zelfs meerstemmig! Dit komt ook bij Charles-Marie Widor voor. Grappig om te weten dat Guilmant dit al eerder heeft toegepast. Marcel Dupré werkte dit nog verder uit tot vierstemmige pedaalpartijen.